Factsheet EPA
Vernieuwde afbakening mensen met ernstige psychische aandoeningen (EPA)
Nieuwe afbakeningscriteria EPA
Mensen met ernstige psychische aandoeningen (EPA) hebben vaak langdurig zorg, begeleiding en ondersteuning vanuit verschillende domeinen nodig. Dat moet goed op elkaar worden afgestemd. Dit gebeurt vanuit multidisciplinaire of outreachende teams. De zorg die de EPA-groep ontvangt wordt bekostigd door gemeentes, zorgkantoren én zorgverzekeraars. Daarom is het voor deze partijen belangrijk om een beeld te hebben van het aantal mensen met EPA.
Merk op: EPA wordt zowel gebruikt als afkorting voor ernstige psychische aandoeningen als voor ernstige psychiatrische aandoeningen. In deze factsheet gebruiken we de eerste, in lijn met bijvoorbeeld de zorgstandaard EPA.
Nieuwe EPA-afbakeningscriteria liggen in lijn met de methode van eerdere jaren
Het aantal mensen dat tussen 2016 en 2020 volgens de oude criteria als EPA werd geteld lag tussen de 213 en 228 duizend. In 2021 was het aantal 25 duizend lager dan in 2020. Dat heeft waarschijnlijk te maken met de overgang van het oude bekostigingssysteem in de ggz (diagnose-behandelcombinaties; DBC's) naar het zorgprestatiemodel en het openstellen van de Wet langdurige zorg (WLZ) voor het zorgzwaartepakket GGZ-Wonen.
Op basis van de beperkte EPA-afbakening uit 2023 kwam het aantal mensen met EPA uit op 50 tot 60 duizend. Met de nieuwe uitgebreide criteria komen daar nog ongeveer 160 duizend mensen bij. Het totaal komt daarmee uit op 209 duizend in 2022 tot 220 duizend in 2024. Dit aantal is vergelijkbaar met de aantallen van de periode 2016-2020.
Door de overgang van DBC's naar het zorgprestatiemodel zijn er (administratieve) effecten in de declaratiedata, waardoor de EPA-aantallen in de jaren 2021-2023 wat lager uitvallen dan de naastliggende jaren. Er kunnen daarom op basis van deze cijfers geen uitspraken gedaan worden of het aantal mensen met EPA structureel toe- of afneemt.
Disclaimer: In verband met verwachte doorontwikkeling van de zorgvraagtypering kunnen de criteria in de toekomst nog wijzigen.
Hoeveel mensen met EPA worden gevonden per criterium?
De uitgebreide set afbakeningscriteria bestaat uit 7 onderdelen. Mensen worden als EPA meegeteld als zij aan tenminste 1 criterium voldoet. Veel mensen in de EPA-groep voldoen aan meerdere criteria. Als je het aantal mensen per criterium optelt kom je dus hoger uit dan het aantal in de bovenstaande grafiek.
Het eerste criterium is de beperkte afbakening die ook in het eerste blok is beschreven. De andere criteria zijn de uitgebreide criteria.
- Beperkte EPA afbakening, vooral gericht op mensen die in het betreffende jaar intensieve outreachende of multidisciplinaire zorg binnen de Zvw hebben, in combinatie met een aantal andere voorwaarden.
- Mensen die een minimum hoeveelheid aan specifieke geneesmiddelen gebruiken voor psychoses of bipolaire stoornissen.
- Mensen die behandeld zijn met diagnose schizofrenie of zorgvraagtype-cluster Y (psychotische stoornissen) in minimaal 1 van de laatste 3 jaren.
- Mensen die in elk van de laatste 4 kalenderjaren in de ggz zijn behandeld, waarbij een stuk lichte zorg is uitgesloten.
- Mensen die langer dan 1 jaar ggz-verblijf binnen de Zvw hebben gehad.
- Mensen met zorg vanuit de WLZ met zorgzwaartepakket W (wonen).
- Mensen met zorg vanuit de WLZ met zorgzwaartepakket B (behandeling met langdurig verblijf).
In de bijlage 'EPA afbakening - toelichting' staan de criteria in meer detail beschreven.
83% van de mensen met EPA in 2024 werden ook in 2022 en/of 2023 als EPA gezien
Zoals al eerder is genoemd bevat de EPA-groep veel mensen die langdurig zorg en begeleiding nodig hebben. Van de mensen die in 2024 als EPA worden gezien, is 83% ook EPA in minimaal een van de twee voorafgaande jaren. De andere 17% werd dus niet in 2022 of 2023 als EPA geteld. Het merendeel van de EPA-groep in 2024, 69%, wordt als EPA gezien in alle drie de jaren. 1% van de EPA-groep in 2024 was ook EPA in 2022, maar niet in 2023.
Meer lezen?
Meer informatie over het ZPM is te vinden op www.zorgprestatiemodel.nl. Daar staat ook deze beschrijving en de handleiding over zorgvraagtypering.
De EPA-afbakening die tot en met 2021 werd gebruikt is te vinden in de Factsheet EPA uit 2022. Die afbakening is gebaseerd op een artikel over EPA van Ph. Delespaul uit 2013.
Vragen of suggesties naar aanleiding van deze factsheet? Mail mgf@vektis.nl.
